…Hər bir xalqın özünəxas dəyərləri var. Bu dəyərlər həm xalq ruhunu yetişdirir, həm də onun fərdi və ümumi təzahürüdür. Xəlqi dəyərlər müqəddəsdir, ölməzdir. Çünkü onlar insan müqəddəsliyini, vətən müqəddəsliyini təsdiq edirlər. Məna üstə yaşayan, müqəddəsləşən insan dəyər yaradır. Özünü Mütləqdə tapan xalqda yaşayır. Xəlqi ruh – xalqın öz keçmişi, mədəniyyəti, dəyərləri, dili, tarixidir. Tarixdəki ağrıları da, uğurları da, faciəsi də onun ruhunda yaşayır. Özünü tanıyan xalqını tanıyır. Xalqını tanıyan özünü tanıyır. Xalqla insan arasında belə vəhdət var. Özünü tapan xalqını tapır. İnsan xalqda yaşayır. Ata deyir, Hegeli oxuduqca Füzuliləşirdim. Bəşərdə dahilər var, bəşərdə dəyərlər var. Ancaq hər insanın özgün olduğu xalq var, xalq ruhu var. Ata Hegelin böyüklüyünü görürdü, ancaq o böyüklük onu əzmirdi. Çünkü özgün olduğu dəyəri, böyüklüyü də görürdü, duyurdu. 10 illərlə müxtəlif ideologiyalarla, siyasi doktrinalarla insanı xalqdan ayırmağa çalışdılar. Özgə dil, özgə mədəniyyətlə əzməyə çalışdılar bizi. Sovet vaxtında Ata klublarda Füzulidən, Nəsimidən, Zərdüştdən danışırdı. Axın-axın gedirdilər. Çünkü Atanın ifadəsi ilə desək, həqiqət acı idilər. Atadan eşitdikləri düşüncələr insanları özünə, özümlüyünə qaytarırdı. Ruhlarının duymaq istədiklərini duyurdular. Ardını oxu »
Soylu Atalı. Borçalının taleyini düşünəkmi!?
Uzun aralıqdan sonra bu günlərdə Borçalıya səfərim oldu. 2019-cu ildə başladılan pandemiyadan üzü bu günədək Azərbaycan dövləti quru yolları bağlı tuturdu. May ayından Azərbaycanla Gürcüstan arasında dəmir yolunun işə salınmasına baxmayaraq, yolların yenə də bağlı olmasını deməyə ciddi səbəblər var. Ya bilet tapmaq olumsuzdur, ya da biletlər şişirdilmiş qiymətlərlə satışa buraxılır. Hərçəndi onu da əldə […]
Asif Ata. Müqəddəslik – Hərcayilik
Müqəddəslik – hadisələrin, keyfiyyətlərin, xassələrin əbədi, sonsuz, kamil, mütləq mənasını təsdiq edir. Hərcayilik – hadisələrin, keyfiyyətlərin, xassələrin ölümlü, keçici, qeyri-kamil, nisbi mövcudluğunu təsdiq edir. Bu cəhətdən, müqəddəsliklə hərcayilik bir-biriylə yanaşı yaşayır və vuruşur. Həyat onların heç birinə tam qələbə gətirmir, hər ikisini yaşadır. O, insanın qəlbində yaşayan iki duyğunun – həyatın həyatdan böyük mənasını qiymətləndirmə meylinin və […]
Ədalət, İnsanlaşma qonusunda söhbət
(Soylu Atalı yazılarını amaldaşlarına oxuyur, ortaya sorular çıxdıqca cavablandırır) Müdriklərin düşüncəsi belədir: maddi üstünlüyünə fərəhlənmə ki, onu itirəndə kədərlənməyəsən. Bu, insanın dünyaya münasibətinə yönəlik çağırışdır. Hər kəs maddi bir şey əldə edəndə sevinir. Bu qaçılmazdır, sevinməsi doğrudur. Ancaq insanların ömründə ruhani fərəh olmadığına görə, həyatdan maddi nə gəlirsə onun fərəhinin qaynağına çevrilir. Ona görə maddi […]
Asif Ata. Saflıq – Günah
İnsan özüylə barışanda, kifayətlənəndə günaha batır. Yırtıcılığıyla barışır – günaha batır! Zorakılığıyla barışır – günaha batır! Zəlilliyiylə barışır – günaha batır! Qəddarlığıyla barışır – günaha batır! Şöhrətpərəstliyiylə barışır – günaha batır! Süniliyiylə barışır – günaha batır! İnamsızlığıyla barışır – günaha batır! Nankorluğuyla barışır – günaha batır! Bədxahlığıyla barışır – günaha batır! Qorxuyla barışır – günaha […]
Talıboğullarının qovuşma günü
Talıblı – 100 …Uzun illər axtarışdan sonra Kəpənəkçidə yaşayan Talıblıların başqa bölgələrdə yaşayan soy qohumlarına qovuşa bildik. Qaraqoyunlu mahalına, Qazağa, Dağ Borçalının Mollaevi kəndinə, Qaraçöp mahalına, Kəpənəkçiyə bölünmüş bu soyun (Talıboğullarının) bir araya gələrək, bir-birini tanıması prosesi birinci aşamada uğurla başa çatdı. İnanıram ki, bu soyu birləşdirən “Talıboğulları” kitabı (tarixi oçerk) hər bir “qol”da öyrənilərək […]
Asif Ata. Zamandan yüksək yaşamaq
Dekabr 15th, 2025 
admin Zaman – məhdud, nöqsanlı, natamam keyfiyyətləri təsdiq edir.
Bu səbəbdən də insan zamandan yüksək yaşamalıdır.
Zaman nisbi məziyyətlərə tapınır.
Bu səbəbdən də insan zamandan yüksək yaşamalıdır.
Zaman qeyri-Mütləq niyyətləri həyata keçirir.
İnsanın Mütləq mahiyyəti həmin niyyətlərə sığmır.
Bu səbəbdən də insan zamandan yüksək yaşamalıdır.
Zaman insanı keçiciyə, maddiyə bağlayır.
Bu səbəbdən də insan zamandan yüksək yaşamalıdır.
Zaman qeyri-Mütləq idrak, mənəviyyat, hissiyyat normaları yaradır. İnsan mahiyyəti həmin normalara sığmır.
Bu səbəbdən də insan zamandan yüksək yaşamalıdır.
Zaman Mütləq paklıq tanımır. Lakin Mütləq paklıq olmadan insani mahiyyət təsdiq olunmaz. İnsanda Mütləq paklığa qarşısıalınmaz meyil var.
Bu səbəbdən də o, Mütləq paklığa can atır və zamanı üstələyir. Ardını oxu »
Soylu Atalı. Yolsuzluq
Dekabr 3rd, 2025 admin Bir şeyi özümüz üçün aydınlaşdırmaqdan ötrü təsəvvürümüzdə canlandırıb bilgi əldə etməyə çalışırıq. Deyək ki, bir yerə gedirik. Qarşıda, uzaqlarda nəsə görünür. Biz onu təsvir etməyə, haqqında düşüncə sərgiləməyə çalışırıq. Ancaq uzaq olduğundan onu aydın görə bilmirik. Ya da axşam qaranlığı olur, toz, duman, günəşin işığı, nələrsə aydın görməyə əngəl olur. Onu görə biləcək qədər yaxın getməliyik ki, təsəvvürümüzdə, düşüncələrimizdə yanılmayaq.
Analogiya uyğun olmasa da, bu, düşüncəmizi aydınlaşdırmaq üçün bir örnəkdir. İnsanın insanı tanıması, aydınlaşdırması, dəyərləndirməsi üçün də ona yaxın getmək gərəkir. Ona mənən yaxın getmək, düşüncələrini dinləmək, ünsiyyətdə olmaq başlıca şərtdir. Görmək istəmək önəmlidir. O zaman insanı doğru qiymətləndirmək alınar. Əgər bunu istəməyə əngəl olan başqa əhvallar, duyğular varsa, deyək ki, qısqanclıq, paxıllıq, gözügötürməzlik kimi duyğular xarakterə hakimdirsə qarşıdakı insanı tanımaq, dəyərləndirmək alınmaz, onun haqqında yanlış düşüncələr sərgilənər.
…İnsanlar bilmədən nəyinsə, kiminsə haqqında yanlış düşüncələr söyləyirlər. Ədalət buradan pozulmağa başlayır. Vicdan işləmir. Ədalətin qarantı vicdandır. Sorumluluğu (məsuliyyəti) var edən də vicdandır. Vicdan-Sorumluluq-Doğruluq – insan xarakterinin özül prinsipidir. Üzgörəlik (riyakarlıq), hiylə, dönüklük kimi zəlillikdən özünü qorumaq üçün bu prinsipi ömürə çevirmək qaçılmazdır. Xarakter aydın, duru deyilsə, onu yaratmaq insanın öz əlindədir. İnsanın öz xarakterini dəyişmək imkanı həmişə var. Sadəcə bunu istəyib istəməməyin nədənini özü üçün çözməyə çalışmaq gərəkdir. Bunları eləməyəndə yanlış yanaşmalar, yanlış qiymətləndirmələr, yanlış davranışlar baş alıb gedir. Hər kəsin yanlışları birləşib toplumsal (ictimai) şərə çevrilir. Toplumsal şərin nədənini hər kəs başqasında axtarmağa başlayır. Özünü aldatmanın bundan betər gedişi yoxdur. Özünü aldatmalar mənəvi geriliyi genişləndirdikcə toplumsal anarxiya çıxılmazlığa dönüşür. Ardını oxu »
Araz Gündüz. Asif Ata haqqında xatirələrim
Noyabr 25th, 2025 admin Asif Atanın BDU-da yaratdığı “Etik-estetik tərbiyə klubu” çoxsaylı gəncliyin sevərək dinlədiyi bir yığıncağa çevrilmişdi. Bu yığıncaqlarda öncədən qoyulmuş mövzular ətrafında söhbətlər və diskussiyalar aparılırdı.
İlk vaxtlar bu yığıncaqlara Ziya Bünyadovdan başlamış tanınmış alimlər və yazıçılar qatılardı, sonradan klubun ətrafında vəziyyət gərginləşdikcə bu adamların çoxu yığıncaqlara gəlmədilər. Burada tələbələr qarşısında daimi çıxış eləyənlərin sırasında ən çox Xudu Məmmədovu, Mirəli Seyidovu, Lətif Kərimovu, Əkrəm Cəfəri, Elməddin Əlibəyzadəni xatırlayıram. Bir dəfə o vaxt bütün mətbu orqanlarda yazılarının çapına yasaq qoyulmuş Firudin Şuşinskinin çox hay-küylü bir çıxışı olmuşdu. Saat beşdə başlayan bu yığıncaqlar gecə saat on birə, bəzən bir az da sonraya kimi davam edərdi və həmişə də deyilən sözlərin və verilən sualların çoxluğundan yarımçıq qalardı. Ardını oxu »
Asif Ata. Aşiqlik
Noyabr 19th, 2025 admin Mütləq ruhani vəhdət.
Müqəddəs əsarət.
Xeyirin dərki.
Əbədinin dərki.
Kamilin dərki.
Sonsuzun dərki.
Mənəviyyatın ali zirvəsi.
Hissiyyatın ali zirvəsi.
Nisbidə Mütləqi görmək.
Cismanidə ruhu görmək.
Özünü itirmək ülviyyəti!
Özünü yenidən tapmaq ülviyyəti!
Mənəvi sədlərin ölümü! Ardını oxu »
Araz Gündüz. Asif Ata Haqqında xatirələrim
Noyabr 13th, 2025 admin Sovet dönəmində barmaqsayı qəzetlər çıxardı. Düzdür, hər rayonun yerli qəzetləri də vardı, ancaq mərkəzi qəzetlərin sayı az idi. Bu qəzetləri indikindən çox oxuyardılar, çünki onlara məcburi abunəçilik sistemi vardı. Həm də, kütlə arasında bu qəzet sözünün mötəbərliyinə yalançı bir inam formalaşmışdı. Mən orta məktəbdə oxuyanda evimizə dörd qəzet gələrdi: Azərbaycan Müəllimi (atam müəllim idi), Azərbaycan Gəncləri, Kommunist və rayon qəzeti. Orta məktəbin 6-cı sinifindən başlayaraq, bu qəzetlərin hamısını başdan-ayağa kimi oxuyardım. Günlərin birində, – deyəsən bu 1974-ci ildə olmuşdu – Azərbaycan Gəncləri qəzetində bir müsahibə oxudum, çox təmtəraqlı bir şəkildə təqdim olunan Asif Əfəndiyevin ədəbiyyatımızın problemləri ilə bağlı verdiyi müsahibə idi. Ardını oxu »
Araz Gündüz. Asif Ata haqqında xatirələrim
Noyabr 5th, 2025 admin Öncə, Asif Atanın öz dilindən soykökü ilə bağlı eşitdiklərimi danışmaq istəyirəm. Qazax-Dərələyəz bölgəsindən, Qaraqoyunlulardan olduğunu deyirdi. Son bir neçə yüz ildə babaları çox tanınmış ruhanilər olmuşdu. Əfəndiyev soyadı da ulu babası Hacı Alı əfəndi ilə bağlı idi. Babası molla Məhəmmədi yanılmıramsa 1939-cu ildə həbs edib güllələmişdilər. Ən qəribəsi, babasının əmisioğlu Bala Əfəndiyev Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasında önəmli rol oynamış, tanınmış bolşevik olmuşdu. Asif Ata onu həmişə nifrətlə yad eləyər, Azərbaycanın “başını tutanlardan” olduğunu deyərdi.
Atası və anası müəllim olmuşdular. Ermənistandan köçüb Ağsafa rayonunda məskunlaşmışdılar. Asif Ata orta məktəbi rusca oxumuşdu. Sonra o vaxt SSRİ-də ən tanınmış təhsil ocaqlarından biri olan Qorki adına Ədəbiyyat institutunda oxumuşdu. Dediyinə görə, Moskvada təhsilini başa vurandan sonra ana dilində yaxşı danışa bilmirdi. Ancaq sonradan dili yetərincə öyrənmişdi və türkcə çox gözəl danışırdı. Moskvada oxuyanda atası general olan bir osetin qızı ilə evlənmişdi. Dediyinə görə, qızın atası onlar üçün hər cür şərait yaradıbmış, ancaq qız çox tez-tez atasının adını vurğulayırmış və getdikcə çox meşşan təbiətli bir qadın olduğu üzə çıxıbmış; bir gün də atasının elədiklərini Asif Atanın üzünə vuranda münasibətləri bütünlüklə korlanmış, ayrılmışdılar. Ardını oxu »
Soylu Atalı. Altıncı kalon
Oktyabr 27th, 2025 admin Ürəyinizdə Günəş olsun, sayğılı yurddaşlarım!
Bizi bilən bilir, – biz irqçi, ayrımçı, bölücü (seperat) düşüncələrə, davranışlara, əməllərə qarşıyıq. Ancaq elə məsələlər var, onları yazmaq, ya da dilə gətirmək heç də irqçi, ayrımçı, bölücü anlamına gəlməz. Hər şeyi adı ilə demək yanlış sayılmasın gərək. Söz yox, indi deyəcəyim məsələ ilə bağlı mən bir türk olaraq, bir insan, genel anlamda bir bəşər övladı olaraq, düşüncələrimi ortaya gətirirəm. Yəni təkcə bir millətin durumuna, çıxarlarına yönəlik irqçi düşüncə sərgiləmirəm. Bu üzdən də yanaşmamı özüm bir həqiqət kimi qəbul edirəm. Nədir rahatsızlığım, giriş verdiyim qonu yön olaraq nəyi bildirir?! – Onu da bəri başdan deyim ki, burada mən heç də yeni bir Amerika-filan kəşf eləmirəm. Bütün dünyada qabaqcıl düşünən yazarların, bilim adamlarının baxışları da, dediyim məsələ ilə bağlı geniş yayılmışdır. Sadəcə mən öz vətənimin, millətimin gələcəyi ilə bağlı rahatsızlıqlar duyduğuma görə yazıb paylaşmağı özümə borc bilirəm. Məsələ bu gün bölgədə, eləcə də dünyada “yəhudi diplomatiyası”nın yaratdığı antiinsani sürəclərlə, görsənişlərlə bağlıdır. Son yüzildə bu millətin bəşəriyyət üçün hazırladığı fəlakətlər gündən-günə bütün aydınlığı, çılpaqlığı ilə özünü göstərməkdə, sübut olunmaqdadır. Bütün qırğınlar, savaşlar, xəstəliklər, bölüb parçalamalar, dəyərlərin sıradan çıxarılması, qanlı düşmənçiliklərin ard-arda düzülməsi bu millətin başının altından çıxır. Bu millətin dövlətinin davranışları İnsanlığın gələcəyi üçün ən böyük qorxudur (təhdiddir). Ardını oxu »
Asif Ata. Etiqad
Oktyabr 21st, 2025 admin Mütləq inam.
Mütləq özünütəsdiq.
Mütləq hökm.
Mütləq qanun.
Seçilmiş yol.
Seçilmiş tale.
Seçilmiş ömür.
İnam bəxtiyarlığı.
İnam vəfadarlığı.
İnam qəhrəmanlığı. Ardını oxu »
