YADİGAR TÜRKEL. TÜRK AYDINLARI SƏNİ UNUTMUR, UNUTMAYACAQ

(CAVAD HEYƏTİ ANARAG)

 *  Sayğılı oxucu, bu yazı çoxdan yazılmışdı. Yurdsever eloğlu Rüfet Muradlı ile danışmışdım. Cavad beyin gebrine gedecek, gül goyacag, anacagdıg. Olmadı. 5-6 gündür, ölüm-dirimdeyem. Size sağlıg dileyirem.

      Azərbaycan Türklərinin XX yüzildə yetirdiyi ən böyük bilim, kültür adamlarından biri də Cavad Heyətdir. O, 1925-ci il mayın 24-də Azərbaycanın Türklərinin əski başkəndi, böyük kültür ortaqlıqlarından biri olan Təbrizdə doğulmuşdur.

İranda [Qacarlar Açısı] «Anayasa devrimi»nin öncüllərindən olan atası, müctəhid Mirzə Əli Heyət çağının tanınmış hügugçusu idi. O, İranın baş prokuroru, «Apelyasiya Məhkəmə»sinin başçısı, Ədliyə bakanı görəvlərində işləmiş, ölkənin çeşidli yerlərində Ədliyə sisteminin oluşdurulmasına çalışmışdır. Ardını oxu »

Soylu Atalı. İnsanlığın Yaşam Sevdası

(Viktor Hüqonun “Səfillər” əsəri üstə düşündüklərim)

 “İnsan ən pis mühitdə belə, yaxşı olaraq qala bilər”
(Asif Ata).

 1. Gəlişmə – antigəlişmə

 Gəlişmə (tərəqqi) harda baş verir – elmdə, texnikada, məişətdə, dövlət quruluşunun, yönətiminin yenilənməsində, sınır­ların qorunması üçün yaraqların modernləşməsində, təbiəti mənimsəmənin çalarlarında. Bunların heç biri toplumdan qıraqda deyil, ancaq insandan qıraqda baş verir. Bu cür gəlişmələrlə bağlı qalaq-qalaq kitablar basılır, elmi dərəcələr alınır, ödüllər qazanılır, şöhrət pillələri fəth olunur. Ancaq insanın içində gedən mürəkkəb proseslər – sarsıntılar, əyintilər, xəyanətlər, qəbahətlər bilinmir, dərk olunmur, aradan qaldırı­lmır. Bu ona görədir ki, gəlişmə əsilliyə yetmir. Ardını oxu »

YADİGAR TÜRKEL. TARIX SUALI, YA DA YALANÇININ

Son günlerde gazetlerde basılan şekillerde adamların başının uzandığını görürük. Üzləri altdan yuxarı usanıb, boyunları yoğunlaşmış adamlar kromonyonlara benzeyirler. Gazetçilere adamları bu köke niye salıbsınız deyende, texnik gerilikdendir, – deyirler. Metbuat naziri de Azerbaycanın Poligrafiyada 25 il geride galdığını söyleyir.
Deyirem bu, adamların meymuna benzedilmesi bir yana, birden yüz il sonra Zori Balayan kimi bir Ermeni hekimi, ya da akademikcikcik İgrar Aliyevtek biri bugünkü gazetlerdeki şekillere baxıb, 20-ci yüzilin 96-cı ilinde Azerbaycanda Türklerin yaşamadığını göstermeye çalışar. Onda bizim torunların da keçen il İgrar Aliyev Heder Aliyeve “500 aileden ibaret olan Türkler Türk dilinde danışmırdılar, onlar Mongol dilinde danışırdılar”, Türkler “630-cu ilden 745-746-cı ile kimi son neferinedek tike-tike doğranıb, mehv edildiler” deyende sesimiz prezidente çatmadığı kimi, elleri heç neye çatmaya, başlayalar: yalançının… Ardını oxu »

Asif Ata.28 May

XX əsrin Siyasi Dünyasında Qərb–Rusiya hökmdarlığı qərar tutdu.
Həmin birlik kapitalizm təməli üzərində baş qaldırdı, sonradan sosializm ideyalarının təsirinə məruz qaldı.
Kapitalizm xüsusi sahibkarlığa, sosializm ictimai sahibkarlığa əsaslandı; hər ikisi beynəlmiləlçi, kosmopolit mahiyyət daşıyırdı və zəhmətkeşə qarşıydı.
Rusiya ictimai-siyasi baxımdan Qərbdən geri qalırdı, ancaq imperiya daxilində Qərbi təmsil eləyirdi. Rusiyalıq Qərblik kimi tanınırdı; Rusiya ziyalısı, Rusiya sahibkarı adlı hadisə yaranmışdı; koloniya ölkələrinin yuxarı zümrəsi sürətlə komprodorlaşırdı – əcnəbiləşirdi, özgələşirdi… Şərqdə yaranan panislamizm Qərb–Rusiya Birliyinə qarşı durmurdu; ona uyğunlaşırdı, imperialist birlik panislamizmdən bəhrələnə bilirdi: çevik siyasət nəticəsində panislamizmdən Qərb–Rusiya sözəbaxanı düzəlirdi.
Pantürkizm nəzəriyyə səviyyəsində qalırdı. Qərb–Rus hegemonluğu xalqları əzirdi: sosial-demokratçılıq dünyəvi proletar inqilabı təbliğ edirdi, Şərq əzginləşmiş, üzülmüşdü, Azərbaycan ruslaşır, farslaşır, kapitalistləşir, xurafatlaşırdı… Ardını oxu »

Soylu Atalı. Borçalıda yaşayan soydaşlarımıza qarşı açıq düşmənçilik davranışı

Gürcüstan dövləti yenə iç üzünü göstərdi. Biz dəfələrlə yazmışıq, Borçalıda yaşayan türk toplumuna qarşı həmişə ayrı-seçkilik siyasəti yürüdülüb. Başqa sözlə, siyasi repressiyalar həyata keçirilib. Bunun psixoloji hazırlıqlarını ən çox sıradan bilinən adamların əliylə gerçəkləşdirib. Guya təsadüfi adamlar xuliqanlıq törədirlər. Əgər dövlətin özünün repressiv davranışları olmasaydı, deyərdik, xuliqan adamlar aranı qatırlar. Axı dövlətin özünün yanaşması – tarixi toponimlərimizi dəyişdirməkdən tutmuş soydaşlarımızın mülkiyyət hüquqlarına, təhsilinə, ruhani ünvanlarına (toplumun qutsal tapınaq kimi qəbul elədikləri yerlərə xaç asmalar) qarşı qanunsuzluqlarda davamlı olaraq özünü göstərmişdir. İndi də göz görəki Başkeçid (sonrakı Dmanisi) rayonunda insanlarımıza qarşı çağaşırı zorakılıqlar baş verir (əslində cinayət törədilir), Gürcüstan dövləti isə “el ağsaqqalı” rolu oynayıb zorakılıq törədənlə zorakılığa uğrayanı barışdırır. (Mollanı öyrədib bu addımı atmaq özü eybəcərlikdir. Nə vaxtdan molla dövlətin inzibati funksiyalarını yerinə yetirməyə başlayıb?!). Heç kim cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub sorğulanmır. Ardını oxu »

Soylu Atalı. Gürcüstanda (Borçalıda) baş verən olaylar nədən qaynaqlanır?!

 Aldığımız bilgilərə görə Gürcüstanın Dmanisi (keçmiş Başkeçid) rayonunda bir sıra cavan adamlar (onların svanlar olduğu bildirilir) yerli azərbaycanlılara hücum etmiş, onları dəyənəklərlə döymüşlər. Ən çox da aralarında olan yaşlı azərbaycanlı kişiyə zərbələr vurmuşlar. Bu olay azərbaycanlıların işlətdikləri “Ömər Market”in qarşısında baş vermişdir. Hücumun səbəbi kimi satıcı işləyən azərbaycanlı qadının onlara havayı pivə verməməsi göstərilir. Bizə görə bu, sadəcə bəhanədir. Məsələnin mahiyyəti daha dərində görünür. Dmanisi meri Giorgi Tatuaşvili baş verənləri xırda insident kimi dəyərləndirsə də, Dmanisidən olan millət vəkili Qoqi Meşveliani baş verənləri siyasiləşdirməməyə çağırsa da, məsələyə olduqca ciddi yanaşmaq gərəkir. Bu cür olaylar ötən yüzildə də bir neçə yol baş verib. Hər 25-30 ildən bir, sanki planlı şəkildə, bu cür olaylar baş verir, azərbaycanlıların bəlli bir kəsimi öz yurdlarından, evlərindən didərgin salınırlar. İnsanlarımız qaçqın, köçkün salınandan sonra sakitləşdirici tədbirlər görülür. Yalançı “Azərbaycan-Gürcüstan dostluğu” bəyənatları verilib olayın üstünə pərdə çəkilir. Ardını oxu »

YADİGAR TÜRKEL. Gözlerim kor, ağlım az

Beyler, beyimler, bu goşug 2-ci Garabağ Savaşının uğurla getdiyi günlerde yazılıbmış. Onu bu gün gördüm. Strateji düşünceli, düşündürücüdür.

Gözlerim kor olub,
Baxtım garalıb.
Yaltaglar yelinde,
Ağılsızlar elinde
İtıb getmişem. Ardını oxu »

Ocaq Yükümlüsü Soylu Atalı

Soylu Atalı. Acıların  doğurduğu  uydurma

(İmam Mustafayev Sadıq Murtuzayevin
“İmam Şamil” kitabı üstə bəzi düşüncələr)

 İnsanda öymək, öyülmək meyli yaşayır. Ancaq bu meyli gerçəkləşdirmək, yaşatmaq olanağı  həmişə olmur. Çağdaş dünyanın gedişində elə bir anarxiya var, ideal yarat­maq, onunla öyünmək az qala suç sayılır. Bunun qarşılığında toplumu bütövlükdə antiideala doğmalaşdırma əməl­ləri həyata keçirilir. Belə burulğanlarda işıq axtaran tək-tük adamlar isə ideal sorağıyla tarixə üz tutmalı olurlar. Bu cür adamlar yaşadıqları tarixi, toplumsal ortamın ölçüsüzlüyünü doğru qiymətləndirə bilmədikdə, tarixi faktlardan da düzgün sonuc çıxara bilmirlər, onları dəyişirlər (təhrif edirlər). Bu dəyişmələr  toplumsal anarxiyanı daha da uzunömürlü edir. Başqa bir cəhət odur ki, çağdaş gedişdə öymək, öyülmək həm siyasi motiv­lərə söykənir, həm də kütlə psixologiyasının etkilərinə dayanır. Belə ki, kimlərinsə siyasi çıxarlarına uyğun olan olayı, ya da hansısa şəxsləri ideallaşdırmaqla siyasi qruplar, tayfalar üçün “istehkam” yaradırlar. Ardını oxu »

Soylu Atalı. Sevgi Yaşamın İşığıdır

Ölüm Varlığı öldürə bilmir, biçimi dəyişir. Varlıq əbədidir. İnsanın həm mənəvi keyfiyyətləri gələcəyə gedir, həm də fiziki varlığı. Dünyaya ümidsiz baxıb ölümün ötəsində başqa dünya axtarmaq əbədiliyə tərsdir. Var olmaq üçün Dünyanın əbədiliyinə inanmaq gərəkdir. Var olmaq üçün sevmək, sevdalı ömür yaratmaq gərəkdir. Ölən Gerçəklikdən gedir, Mənada qalır. Mənanın Doğuluş, Yaranış özəllikləri var. Fiziki ölən Doğuluşla daim yenilənir. Budur, atamla anamın sevgisindən böyük bir soy yaranıbdır. Tam 68 illik bir ailə həyatı 68 insan əmələ gətirib. Atamın ölümündən 15 il keçdi, bu gün ölümünün ildönümüdür. Arxasında buraxdığı soyunu – övladlarını, nəvə-nəticələrini, kötücələrini sayıram – 68 insan! Budur fiziki ömrün davamı. Ardını oxu »

YADİGAR TÜRKEL. ULUSAL ÖZÜNÜANLAMA DƏRSİ, YA DA İT OLUM, QURD OLUM, TÜRK OLMAYIM, BƏY OLMAYIM DÜŞÜNCƏSİZLİYİNE YANIT  (Politik ağı, Ardı)

Gayıdag “Azerbaycana heç kim beyler-xanlar boyda pislik etmeyib” – bolşefaşist düşüncesizliyine, axmaglamasına. 2008-ci ilde yayımladığım, “Politologiya (Açıglamalarla sözlük, ya da milli kimlik dersleri)” bitiyinden Türkün beylik gurumunun Türk tarixindeki önemini gösteren bölümü Arab-fars sözlerinden kiçicik arındırmagla oxuculara sunmagla bütün yad töremelerine yanıt verirem.
“BƏY (BEY, BEG, BƏG, BEK, BAY) – eski, Orta Çağ, elece de XX yüzilin başlarında Türk açılarında soy, sosial, politik titul, görev, üztutma biçimi, insan adı. “Bey adı bilik sözü ile bağlıdır. Biliyin lesi getse, bey galar: bilik – biik (bək, bəy)”. En eski çağda – Oğuz xan çağında yaradılmışdır. “Göytürk yazılı daşları”ndan anlaşıldığına göre, xaganın uruğundan (göbeyinden, soyundan, tayfasından) olmayan beysoylulara, yüksek Açı görevlilerine BEY adı verilirdi. Ardını oxu »

Powered by WordPress | Designed by: best suv | Thanks to trucks, infiniti suv and toyota suv