Həyat – maddinin, cismaninin ruhaniləşməsidir.
Buna görə də o, əşyavariliyə və vəhşivariliyə ziddir.
Əşyavarilikdə insan maddiyyat səviyyəsinə enir.
Vəhşivarilikdə o, heyvanat səviyyəsinə enir.
Hər ikisində yaşayış ruhanilikdən məhrum olur.
Əşyavarilikdə insan cansızlaşır, əşyalaşır, özünə sahib olmur, özündən kənardakından, özünə yaddan asılı olur, şəraitin, cəmiyyətin alətinə çevrilir, istənilən şəklə salınır, oynadılır, özümsüzləşdirilir, yaşamadan öldürülür, düşüncələrində, duyğularında, hərəkətlərində zəruriyyət, labüdlük adlanan məhdudiyyətə pərçimlənib qalır.
Əşyavarilikdə insan mahiyyət etibarilə cansızların heç birindən fərqlənmir, zəruriyyət küləyinin təsiriylə titrəyir, yaxud qırılır, zəruriyyət çayının selinə qərq olur, zəruriyyət şimşəyinin zərbəsindən sarsılır.
Əşyavarilikdə insan taleyini qeyri-Ruhani amillər həll edir. İnsan ruha yox, cismə xidmət edir, cismanilik insana sahib olur, onu istədiyi səmtə sürükləyir, istədiyi kimi yaşadır. Cismaninin hökmü insanı cansızlaşdırır, çünki canlı olmaq özünə sahib olmaqdır.
Əşyavarilikdə cismani tələbat insanı öz əsarətinə salır, insan onun müstəbid ağalığını qəbul edir; insan sürülür, sürünür, onda insanilikdən əsər-əlamət qalmır, ancaq yoxluq varlıq sayılır. Ardını oxu »