Asif Atanın “Mütləqə İnam” Bitiyində “İnsan” əsəri var. Bu əsərdə, dünyaya göz açan insanın ana qucağından başlayaraq dünyanı tanıması izah olunur. Biz də Asif Atanın bu əsərindən insan-dünya münasibətlərinin inkişaf mərhələlərini araşdırıb öyrənməyə çalışırıq. İnsan dünyaya göz açır, böyüyür, müşahidələr aparır, dünya ilə dünyadakıların birliyini anlamağa çalışır. İnsan görür ki, dünyadakı cisim və olaylar bəsit, sönük, etkisiz deyildir. Onlar özünəxas özəlliklərlə (əlamətləri, nişanələrilə) izlənir. Bu özəlliklər olmasaydı, cisimlər sadəcə kütlə yığınından, olaylar isə quru görsənişlərdən başqa bir şey olmazdı. Cisim və olaylar özlərini əlamətləri ilə bildirir, bir-birinə özünəxas əlamətləri ilə qarşılıqlı etki göstərirlər. İnsan, elmin dediyi kimi, cisim və olayları onlarda üzə çıxan spesifik özəlliklərinə görə qavrayır, müqayisə edir, fərqləndirir, qiymətləndirir, onlar haqqında qənaət hasil edir, düşüncə söyləyir. İnsanın xislətindəki dünyanı anlamaq istəyi də onun özünəxas əlamətlərindən biridir. Ardını oxu »

Ədalət  həyatda öz müxtəlif nişanələriylə təzahür edir.
Zülm həyatda köklü, əsaslı, davamlı hadisə kimi təzahür edir. Ədalət zülmlə döyüşür, ancaq zülmə qələbə çala bilmir, zülm həyatdan silinmir, öz biçimini dəyişdirir və  yaşayır. Son nəticədə həyatda ədalətin təzahürü artır, ancaq zülmün kökü kəsilmir. Zülm həyatı tərk etmir.
Ədalət deyir ki, dünya hamınındır, bu səbəbdən də hamının dünyadan bəhrələnməyə eyni dərəcədə haqqı var.
Zülm deyir ki, dünya – hamının deyil, zorlunun, güclünün, hakimindir, hamı zora, gücə, hakimiyyətə əyilməlidir.
Ədalət deyir ki, cəmiyyət hamınındır, bu səbəbdən də hamı cəmiyyətdən eyni dərəcədə bəhrələnməlidir.
Zülm deyir ki, cəmiyyət – güclünün, varlının, zorlunun, hakim olanındır, bu səbəbdən də hamı, gücə, vara, zora, hakimliyə əyilməlidir.
Ədalət deyir ki, insan kim olursa-olsun, qiymətlidir, hörmətə layiqdir.
Zülm deyir ki, yalnız güclü, zorlu, hakim insan hörmətə, izzətə layiqdir, başqaları gücə, zora, hakimliyə əyilməlidirlər. Ardını oxu »

Ocaqda hər bir ünsiyyət doğmalaşmaqdır;
Eyni halda milli şüurun inkişaf yollarını birgə aramaq və ona təkan verməkdir;
Hər görüşdə paylaşırıq düşüncələrimizi, duyğularımızı, ağrılarımızı;
Yol açmaqdır çıxılmazlıqlara.
Birləşməkdir, möh-kəmlənməkdir bu yolda. Birləşirik kədərdə, qayğıda, ümiddə;.
Çünkü birləşməsən çıxa bilməzsən əsrlərin yükünə çevrilən problemlərdən;
Yollar ideya ilə başlayır, düşüncələrlə, əməllərlə davam edir;
(Bu gün çox şeylər imkansız görünə bilər);
Ancaq probləmi ilk növbədə ağılda, düşüncədə həll etmək gərəkdir; Ardını oxu »

İnam həyatda əbədi, sonsuz, kamil mahiyyət görür.
Şübhə həyatda yalnız keçici, ölümlü, qeyri-kamil əlamət görür.
İnam deyir ki, bütün nöqsanlarıyla yanaşı, həyat təsdiqə layiqdir, çünki o, özündən, görünəndən, təzahür edəndən artıq­dır, böyükdür, yüksəkdir, onun keçiciliyinin arxasında sonsuz­luq, qeyri-kamilliyinin arxasında kamillik dayanır.
Şübhə deyir ki, həyatda əbədi, sonsuz, kamil heç nə yoxdur, bu səbəbdən də o, təsdiqə layiq deyil.
İnam deyir ki, əslində ölümlü ölümsüzlüyün ifadəsidir, adi alinin ifadəsidir, dəyişkənlik sabitliyin ifadəsidir.
Həyatı təsdiq etmək üçün ona həyatdan yüksək nəzərlə baxmaq lazımdır.
Şübhə deyir ki, həyat təsdiqə layiq deyil, çünki onda müəyyənlik yoxdur, bu gün gənc olan – sabah qocadır, o biri gün isə ölüdür; bu gün həqiqət sayılan – sabah yalan sayılır. Həyatda Mütləq saflıq, böyüklük, ləyaqət olmur, müsbət keyfiyyətlər nisbi səciyyə daşıyır; gözəl çirkinə nisbətən gözəldir, xeyirxah bədxaha nisbətən xeyir­xahdır, möhtəşəm zəifə nisbətən möhtəşəmdir, ədalətli zülmkara nisbə­tən ədalətlidir, sevinc kədərə nisbətən sevincdir, azadlıq əsarətə nisbətən azadlıqdır. Ardını oxu »

Uzun aralıqdan sonra bu günlərdə Borçalıya səfərim oldu. 2019-cu ildə başladılan pandemiyadan üzü bu günədək Azərbaycan dövləti quru yolları bağlı tuturdu. May ayından Azərbaycanla Gürcüstan arasında dəmir yolunun işə salınmasına baxmayaraq, yolların yenə də bağlı olmasını deməyə ciddi səbəblər var. Ya bilet tapmaq olumsuzdur, ya da biletlər şişirdilmiş qiymətlərlə satışa buraxılır. Hərçəndi onu da əldə eləmək olmur. Bir sözlə, “dəmir yolu açılıb” demək özünü doğrultmur. Bu üzdən də yarım milyona yaxın soydaşımızın yaşadığı Borçalı mahalı əldən-gözdən uzaqda acınacaqlı bir durumun içinə buraxılıbdır. Əslində, Borçalı heç vaxt, sovetlər dağılandan sonra, sosial-siyasi, ya da milli ideoloji baxış obyekti olmayıbdır. Azərbaycan dövləti buna bir nədən göstərə bilər, – “Borçalı başqa bir dövlətin ərazisidir, bizim başqa bir dövlətin iç işlərinə qarışmağa hüququmuz yoxdur”. Bir açıdan yanaşanda bu deyilişə haqq qazandırmaq olar. Bir dövlət başqa dövlətin iç işlərinə qarışmamalıdır. Ancaq söz qonusu yarım milyonluq soydaşlarımızın milli-mənəvi durumu, gələcək taleyidirsə, hər cür qırağadurma bəhanələrdən başqa bir şey deyildir. Bu cür məsələlərdə sorumluluqdan qaçmaq o deməkdir ki, dövlət dış siyasətindəki funksiyalarının bir hissəsini itirmiş olur. Hər bir dövlət üçün özünün soydaşlarının taleyi, harada yaşamağından asılı olmayaraq, üstün (prioritet) bir siyasi motiv kimi qəbul olunmalıdır. Ardını oxu »

Müqəddəslik – hadisələrin, keyfiyyətlərin, xassələrin əbədi, sonsuz, kamil, mütləq mənasını təsdiq edir.
Hərcayilik – hadisələrin, keyfiyyətlərin, xassələrin ölümlü, keçici, qeyri-kamil, nisbi mövcudluğunu təsdiq edir.
Bu cəhətdən, müqəddəsliklə hərcayilik bir-biriylə yanaşı yaşayır və vuruşur.
Həyat onların heç birinə tam qələbə gətirmir, hər ikisini yaşadır.
O, insanın qəlbində yaşayan iki duyğunun – həyatın həyat­dan böyük mənasını qiymətləndirmə meylinin və həyata həya­tın gözüylə baxmaq həvəsinin – hər ikisinə özünü təsdiq imkanı verir.
Bəşər – müqəddəsdir, çünki insanlığın ruhani mahiyyətində həyata sığmayan, ondan kənara çıxan, yüksəyə qalxan Mütləq Xeyir, Gözəllik, Kamillik yaşayır. Ardını oxu »

(Soylu Atalı yazılarını amaldaşlarına oxuyur, ortaya sorular çıxdıqca cavablandırır)

Müdriklərin düşüncəsi belədir: maddi üstünlüyünə fərəhlənmə ki, onu itirəndə kədərlənməyəsən. Bu, insanın dünyaya münasibətinə yönəlik çağırışdır. Hər kəs maddi bir şey əldə edəndə sevinir. Bu qaçılmazdır, sevinməsi doğrudur. Ancaq insanların ömründə ruhani fərəh olmadığına görə, həyatdan maddi nə gəlirsə onun fərəhinin qaynağına çevrilir. Ona görə maddi nə itirirsə sevinci də, bütünlükdə həyatı da puç olur, sarsılır. Çünkü onun nəyi varsa maddi əldə etdiyidir. Ondan başqa içində onu ayaqda tutan heç bir şey yoxdur.

xxx

Məna – dünyanın yenilənmək imkanıdır.
Ata deyir, dünyadakılar ölür,  dünya ölmür. Niyə ölmür, – çünkü Məna daim təzahürlərlə yenilənir. Ardını oxu »

Talıblı – 100

…Uzun illər axtarışdan sonra Kəpənəkçidə yaşayan Talıblıların başqa bölgələrdə yaşayan soy qohumlarına qovuşa bildik. Qaraqoyunlu mahalına, Qazağa, Dağ Borçalının Mollaevi kəndinə, Qaraçöp mahalına, Kəpənəkçiyə bölünmüş bu soyun (Talıboğullarının) bir araya gələrək, bir-birini tanıması prosesi birinci aşamada uğurla başa çatdı. İnanıram ki, bu soyu birləşdirən “Talıboğulları” kitabı (tarixi oçerk) hər bir “qol”da öyrənilərək bağlantılar daha da genişlənəcəkdir.

May ayının 30-da Qazağın İkinci Şıxlı kəndində yaşayan Talıblılarla görüşdük, qohumluq bağlantılarımızla bağlı geniş söhbətlər apararaq kitabın tanıtımını gerçəkləşdirdik. Bu işi təşkil elədiyinə, eləcə də yüksək qonaqsevərlik etdiyinə görə Fikrət əmioğluna dərin sayğılarımı bildirirəm.

İyunun 17-də bu cür qovuşma addımlarını Qaraçöp mahalında gerçəkləşdirdik. Aşağı-yuxarı 20 adam Kəpənəkçidən Qaraçöp Talıblılarının qonağı oldu. Orada da kitabın tanıtımını edib geniş söhbətlər apardıq. Bizə göstərdikləri yüksək qayğıya görə Qaraçöplü qohumlarımıza dərin sayğılarımı bildirirəm. Özəllikcə Mikayıl Qara oğluna (çox yüksək hazırlığa, qonaqsevərliyə görə) sevgilərimi sunuram. Ardını oxu »

Ürəyinizdə Günəş olsun, sevimli yurddaşlarım!

İnsanın Məna yönündə artıb, böyüyüb, yüksəlməsində özünüdərkin böyük rolu vardır. Özünüdərk İnamdan başlanır. İnsana inanasan gərək. Başqa sözlə, İnsanın İnsanlıq Qüdrətinə inanasan gərək. İnsanın görünəndən, bilinəndən artıq, böyük, yüksək olan daxili imkanlarına inanasan gərək.

İnsan – işıqdır – qaranlıqları yaran!

Bəşər tarixində bu günə kimi insanın tapındığı inamlar nisbi inamlar olub. Bu inamlarda insanın təbiəti, kimliyi bitkin, tam şəkildə açılmamış, ruhani İmkanları düşüncədən uzaq tutulmuş, başlanğıcdan məhdudlandırılmışdır. Bütün hallarda insan ya fövqəltəbii qüvvələrdən, ya da ictimai münasibətlərdən asılı duruma salınmışdır. Bununla da İnsan öz Mənasından ayrılmış, özünü itirmiş, Mənanı təsdiq etməli olan fitri imkanlarını Mənanın təkzibinə yönəltmişdir. Bu Qüdrətli Varlıq zəlil ğünə salınmışdır. İnsanın duyğuları, düşüncələri, əməlləri yanlış istiqamətlərə yönləndirilmişdir. İnsan özünüdərkin başlanğıcından yalanlar burulğanında yaşamağa alışmışdır. Özü öz yaratdıqlarının qurbanı olmuş, quluna çevrilmişdir. Ardını oxu »